تکینک شماره 2:

خاموشی

خاموشی عبارت است از حذف عوامل تقویت کننده به دنبال رفتار به منظور کاهش یا از بین رفتن آن رفتار .به عبارت دیگر برای اینکه کودکی به رفتار نامطلوب ادامه ندهد ،می ابیست شرایط را طوری فرهم کنیم که پس از انجام دادن آن رفتار نامطلوب پاداش یا تقویت کننده ای دریافت نکند.

مثال 1:بیژن 6سال دارد .همین که خواسته ای داشت وپدر ومادرش از برآورده کردن آن خودداری می کردند قشقرق عجیبی بر پا می کرد .بشدت خود را به زمین می زد ،وشروع به بد دهنی می کرد ودست وپای خود را به زمین می کوبید .والدینش از این کار او سخت نگران ودستپاچه می شدند ،به سراغ بیژن می رفتند واو را در آغوش می گرفتند ونوازش می کردند وخواسته او را بر آورده می کردند .والدین بیژن کم کم پی بردند که این رفتار نامطلوب او روز به روز بیشتر تکرار می شود وبه صورت نوعی باجگیری در آمده .بنابراین تصمیم گرفتند که در روش خود نسبت به آن تجدید نظر کنند .قرار گذاشتند که در برابر عصبانت بیژن هیچ واکنشی نشان ندهند وبگذارند او هر قدر می خواهد روی زمین بغلتد وخود را به زمین بزند . از آن پس باز هم چند بار بیژن عصبانی شد وخود را به زمین زد وتقاضایی کرد اما از برآورده شدن آن خبری نشد ووالدینش کاملا به او بی اعتنا یی کردند .چیزی نگذشت که بیژن عادت خود را ترک کرد زیرا این کار دیگر مانند گذشته پاداشی یا توجهی از سوی پدر ومادرش در برنداشت .به عبارت دیگر رفتار نامطلوب بیژن خاموش شد .

مثال 2:فرشاد 4 ساله مدتی بود که عادت کرده هنگام صرف صبحانه بهانه جویی کند . هر غذایی که مادرش جلو او می گذاشت به بهانه ای از خوردن آن غذا امتناع می کرد ودر خواست غذای دیگری می کرد .زمانی که مادرش آن غذا را هم برایش تهیه می کرد یکی دو لقمه می خورد وباز هم بهانه جویی می کرد .این مساله اولا باعث ایجاد دردسر وزحمت زیادی برای مادرش شده بود وثانیا اغلب اوقات کار به کشمکش ومشاجره بین مادر وکودک می کشید .در جلسه ای روانشناس به مادر فرشاد گفت که علت تداوم رفتار نامطلوب بهانه جویی فرشاد تسلیم شدن مادر به رفتار های بهانه جویانه کودکش است .او به مادر توصیه کرد که هر روز صبح فرشاد را در انتخاب بین دو غذای پیشنهادی آزاد بگذارد وزمانی که کودکش صبحانه مورد نظر را انتخاب کرد فقط همان غذا را در سفره بگذارد وبه هیچ وجه تسلیم بهانه جوئیهای او نشود ودر صورتی که کودکش از خوردن آن امتناع کرد غذا را از سفره برادرد وتا ظهر اجازه ندهد غذای دیگری بخورد .با تکرار این روش پس از مدتی رفتار بهانه جوئی فرشاد هنگام صرف صبحانه کاهش یافت .

تکنیک شماره 3:

تقویت افتراقی رفتار مطلوب (تقویت رفتار مغایر)

در این روش رفتار نامطلوب نادیده گرفته می شود ورفتار مطلوب مقابل آن مورد تشویق وتقویت قرار می گیرد .

مثال1:سارا دختری 5/2ساله عادت داشت هنگام خواب برای او داستان بخوانند ،مادر سارا هنگام خواب کنارش می نشست وهرزمان که او شست خود را نمی مکید برایش داستان می خواند وزمانی که شست خود را در دهانش می گذاشت از خواندن داستان دست می کشید .با این کار پس از مدتی رفتار انگشت مکیدن سارا قطع شد .

مثال 2:رضا 5/3ساله زمانی که خواسته ای داشت شدیدا جیغ می کشید تا چیزی را که می خواست به دست آورد .مادرش با مشورت روانشناس تصمیم گرفت فقط زمانی به خواسته رضا گوش دهد وآن را مورد بررسی قرار دهد که رضا خواسته خود را به آرامی وبدون جیغ کشیدن بیان کند .لذا این تصمیم خود را با رضا در میان گذاشت وازاین به بعد هر گاه که رضا با جیغ کشیدن سعی می کرد به خواسته خود برسد مادرش کاملا به او بی اعتنایی می کرد وخود را به کاری مشغول می کرد وتنها زمانی به خواسته او گوش می داد که رضا با استفاده از کلمات وبه آرامی حرفش رابیان می کرد .بزودی این عادت غلط ازبین رفت.

مثال 3:مریم 9ساله چند روزی است که هنگام صحبت کردن از کلمات زشت ونامناسب استفاده می کند .پدر ومادرش علیرغم اینکه چند بار به او گوشزد کرده اند که  آن کلمات بد وناپسند ند اما مریم هنوز هم آنها را بکار می برد .والدینش تصمیم می گیرند که هر گاه در یک روز کامل مریم از آن کلمات استفاده نکند وبه جای آن کلمات مناسب تری بکار ببرد شب هنگام خواب یک کارت هزار آفرین دریافت کند وزمانی که تعداد کارت ها به 5عدد می رسد با یکی از جوایز پیشنهادی والدینش تعویض نماید .پدر ومادر مریم این تصمیم را به اطلاع دخترشان می رسانند وبرنامه اجرا می شود .پس از گذشت دو هفته مریم کاملا استفاده از آن کلمات را کنار گذاشت .

تکنیک شماره 4

مهار پیشایند

عبارت است از تغییر موقعیت وشرایط به گونه ای که زمینه بروز رفتارمشکل آفرین فراهم نشود.

مثال 1:سیمین 18ماهه به گفته مادرش کودکی بسیار پر تحرک وجستجوگر است .او دوست دارد به همه جا سرک بکشد واشیا را وارسی کند .ازجمله جاهایی که وارسی وبه هم ریختن آن بسیار مورد علاقه سیمین است طبقات پائین کابینت ها است .بر اثر این کار او تا به حال دو بار دست خود را با کارد بریده وچند بشقاب را شکسته است .مادر سیمین تصمیم می گیرد تغییراتی در چیدمان اشیاء ووسایل داخل کابینت ها انجام دهد ؛بدین صورت که اشیاء کوچک ؛تیز وشکستنی را به طبقات بالا ووسایل بزرگ وسنگین وغیر شکستنی را به طبقات پائین منتقل کند .به دنبال این کار تا حدودزیادی رفتار اغتشاشگرانه سیمین کنترل شد.

مثال 2:امیر حسین 4 ساله هرگاه به اتفاق مادرش برای دیداربه منزل یکی از بستگانشان می روند رفتار بسیار اغتشاشگرانه ای دارد .او به همه جا سر می زند وهمه چیز را به هم می ریزد. روانشناس به مادرامیر حسین پیشنهاد می کند چند اسباب بازی جدید که بسیار مورد علاقه امیر است خریداری نماید وهر بار که به منزل یکی از بستگان می روند یکی از آنها را با خود ببرند ودر آنجا در اختیار امیر حسین بگذارند .روانشناس به مادر امیر گوشزد کرد که اولا این اسباب بازیها فقط در دیدوبازدید ها در اختیار امیر قرار گیرد ودر مواقع دیگر دور از دسترس او باشد وثانیا هر از گاهی در مهمانیها به سراغ فرزند خود رفته وچند دقیقه ای با او بازی کند .بااین روش رفتار اغتشاشگرانه امیر حسین به مقداری زیادی از بین رفت .

مثال 3:اشکان 8 ساله به تازگی در ارتباط با والدینش از کلمات زشت وناپسندی استفاده می کند . در جلسه مشاوره معلوم مس ی شود والدین اشکان مدتی است که در حضور فرزند خود با یکدیگر مشاجره می کنند  ومتاسفانه برخی از کلماتی را که اشکان بکار می برد آنها نیز استفاده می کنند .لذا تصمیم می گیرند اولا از این به بعد مطلقا در حضور کودک بحث ومشاجره نکنند وثانیا در صورت بروز این اتفاق به هیچ وجه از کلمات زشت وناپسند استفاده نکنند .با تغیر شرایط بتدریج نحوه حرف زدن اشکان نیز تغیر کرد.

 تکنیک شماره 5:

مواجهه با پیامدهای طبیعی ومنطقی رفتار

در این روش سعی می شود کودک پیامده طبیعی یا منطقی رفتار نامطلوب  خود را ببیند تا از این طریق آن رفتار را تغیر داده یا کنار بگذارد .

مثال 1: فرهاد 1ساله کلاس چهارم دبستان است .او برنامه منظمی برای انجام تکالیف درسی خود ندارد .برخی روزها ساعت 10شب تازه یادش می آید که باید دیکته بنویسد وبا اصرار از مادرش می خواهد که او به دیکته بگوید .برخی مواقع نیز براثر اهمال کاری تکالیف خود را انجام نداده به مدرسه می رود .خواهش ها وتوصیه های والدینش نتوانسته فرهاد را در انجام کارهای مدرسه اش منظم تر کند .مشاور مدرسه به مادر فرهاد پیشنهاد استفاده از روش مواجهه با پیامدهای طبیعی ومنطقی رفتار را داده است .بدین صورت که مادر فرهاد به فرزندش بگوید در صورتی در انجام تکالیف درسی کمکش می کند که حداکثر کارهای مدرسه اش را تا ساعت 8شب انجام دهد در غیر اینصورت روی کمک والدین نباید حساب باز کند .بعلاوه با آموزگار فرهاد نیز تماس گرفته تا ضمن هماهنگی از او بخواهد روز بعد فرهاد را به خاطر عدم انجام تکالیف مورد مواخذه قرار دهد . این برنامه اجرا شد .چند شب اول فرهاد بازهم کارهایش را تا انتهای شب به عقب می انداخت وبرخی از آنها را نیز انجام نمی داد اما از کمک والدینش خبری نبود وهر بار روز بعد که به مدرسه می رفت مورد مواخذه آموزگارش قرار می گرفت .یک بار نیز معلمش او را به دفتر مدرسه فرستاد (مواجهه با پیامد رفتار ).بعد از گذشت دو هفته تغییرات زیادی در برنامه مطالعاتی فرهاد ایجاد شد واو تا حدود زیادی منظم تر شد .

مثال 2:

شادی 9 ساله کلاس سوم است . روزهای سرد زمستان فرا رسیده است .شادی هر روز صبح زود مجبور است چند دقیقه ای در کوچه بایستد تا سرویس مدرسه اش بیاید واو را سوار کند . مادرش یک جفت دستکش برای او خریده تا صبح ها بپوشد . اما شادی از پوشیدن آنها امتناع می کند . خواهشها ودر خواستهای مکرر مادر اثری ندارد . بالاخره مادر شادی تصمیم می گیرد اجازه دهد شادی پیامد نپوشیدن دستکش را خود احساس کند شاید موثر باشد . اتفاقا چند روز آینده هوا بشدت سرد تر می شود .امروز سه شنبه بود صبح قبل از رفتن به مدرسه شادی تقاضای پوشیدن دستکش را می کند .شادی امروز با پوشیدن دستکش به مدرسه رفت . 

تکنیک شماره 6:

محروم کردن :

محروم کردن عبارت است از محروم کردن کودک از موقعیت تقویت کننده یا محرک خوشایند به دنبال رفتار مشکل آفرین .

مثال 1:سعید 7 ساله به تازگی صاحب یک دوچرخه جدید شده است . در زمان خرید ،پدرش با او شرط کرده است که در صورتی می تواند از دوچرخه استفاده کند که فقط در کوچه خودشان ودر محدوده منزلشان باشد وباید از ورود به خیابان اصلی خود داری کند . روزی پدر سعید متوجه دوچرخه سواری سعید در خیابان اصلی می شود .به دنبال این کار پدر برای یک روز دو چرخه سعید را توقیف می کند وبه او اجازه دوچرخه سواری نمی دهد . این کار چند بار دیگر تکرار می شود وهر بار سعید با محرومیت از دو چرخه سواری روبرو می شود .پس از مدتی مشاهده نشد که سعید در خیابان دو چرخه سواری کند .

 

مثال 2:

سمیرا دختر 3ساله ای است که اغلب به حرفهای مادرش گوش نمی دهد ودر مقابل در خواستهای او مقاومت می کند . روانشناس به مادر سمیرا پیشنهاد کرد برای رفع مشکل از شیوه محروم کردن به همراه تقویت افتراقی استفاده کند .بدین ترتیب که زمانی که سمیرا به خواسته او توجه می کند دخترش را تحسین کند وزمانی که سر پیچی می کند از شیوه محروم کردن استفاده نماید . زمانی که مادر درخواستی دارد ودختر ظرف بیست ثانیه انجام نمی دهد مادر دختر را به اتاق دیگری ببرد واو را مجبور کند تا مدت 3 دقیقه در آنجا بماند ودراین مدت هیچگونه ارتباطی با دخترش برقرار نکند .این شیوه بطور چمشگیری رفتار سرپیچی کردن سمیرا را کاهش داد .

مثال 3:

علی 5/3ساله است . هر بار که به اتفاق پدر ومادرش به خانه مادر بزرگش می رود فورا سراغ کابینت آشپزخانه می رود وهمه چیز را بیرون می ریزد .سزنش ها وتذکرات اطرافیان هیچ تغییری در رفتار او ایجاد نرده است .مشاور به مادر علی پیشنهاد استفاده از تکنیک محروم کردن همراه با تقویت افتراقی نموده است .بدین صورت که رفتار های ناپسندی را که علی در خانه مادر بزرگ انجام می دهد بخوبی برایش توضیح می دهد وبه او می گوید اگر این کار ها  را انجام ندهد بلا فاصله بعد از خروج از منزل مادر بزرگ یک بستنی قیفی که مورد علاقه علی است برایش می خرد اما اگر علی آن رفتار ها را انجام داد بار دیگر که مادرش به خانه مادر بزرگ می رود او باید به اتفاق پدرش در خانه بماند .این برنامه سه بار تکرار می شود وموجب کاهش رفتار های اغتشاشگرانه علی می شود .

تکنیک شماره 7:

جبران

جبران شیوه ای است که طی آن در صورت بروز رفتار مشکل آفرین ,کودک باید تاثیرات محیطی رفتار مشکل آفرین خود را اصلاح کند ومحیط را به شرایطی بهتر از آنچه پیش از رفتار مشکل آفرین وجود داشت باز گرداند.

مثال :1عصر یک روز جمعه مهران 5ساله با مداد شمعی کتاب رنگ آمیزی اش را رنگ می کرد .پدرش نیز به کار خود مشغول بود .مهران از پدرش به خاطر اینکه او را به پارک نبرده بود عصبانی بود . او مداد شمعی اش را برداشت وشروع به کشیدن خط هایی به صورت دایره های  بزرگ روی کاشی های سفید آشپزخانه کرد .زمانی که او قسمت زیادی از دیوار را خط خطی کرده بود ،پدرش وارد شد .مهران با گریه اظهار پشیمانی کرد .پدرش به طرف او رفت وقاطعانه گفت : تو نباید روی ئیوارها خط بکشی .حالا باید خودت دیوار را تمیز کنی .سپس یک پارچه مخصوص تمیز کننده ومقداری آب به مهران داد وگفت دیوار را تمیز کن .آنگاه ایستاد وکارش را تماشا کرد اما دیگر چیزی نگفت .پدر شکایت مهران را نشنیده می گرفنت ولی اگر دست از کار می کشید او را وادار می کرد تا به کارش ادامه دهد .زمانی که مهران خطوط مداد شمعی روی دیوار را پاک کرد ،پدر او را به سمت دیوار دیگری در آشپزخانه که به علت دیگری قبلا کثیف شده بود بر د وگفت که آن دیوار را هم تمیز کند . بعد از گذشت حدود پانزده دقیقه پدرش گفت که او کارش را انجام داده است ومی تواند دو باره بازی کند . در نتیجه این روش ،وقتی که مهران عصبانی می شد کمتر روی دیوار ها خط می کشید .

مثال 2: شهین کودک 4ساله مدتی بود که عادت کرده بود ،موقع خوردن بیسکویت تکه های بیسکویت وپوست آن را کف اتاقش رها کند .مادرش تصمیم گرفت برای حل مشکل از شیوه جبران استفاده کند .امروز که شهین دو باره این رفتار را تکرار کرد به سراغ او رفت ویک جارو وخاک انداز به دست او داد وازسیمین خواست نه تنها تکه های بیسکویت وپوست آن را جارو نماید بلکه همه قسمتهای اتاقش را نیز تمیز کند .مادرشهین مراقب بود که دخترش این کار تا پایان انجام دهد ودر حین انجام کار هیچ گونه صحبتی با او نکند .پس از اتمام کار شهین دو باره اجازه بازی کردن پیدا کرد .

تکنیک شماره : 8

قرارداد رفتاری

قرار داد رفتاری توافقی کتبی بین والدین وکودک است که طی آن هر دو طرف انجام ویا عدم انجام رفتار یا عملی خاص را متعهد می شود که در صورت اجرا ویا عدم اجرای موارد مورد تعهد ،هر یک از طرفین چه پیامدی دریافت می کند .

مثال 1: محسن 12ساله چند روزی است که اصرار دارد والدینش برای او تبلت بخرند .بالاخره پدر ومادر محسن موافقت می کنند که بابستن قرار داد زیر را نوشته واجرا می کنند .

قرارداد خرید تبلت بین محسن وپدر ومادرش

به موجب این قرارداد ما والدین محسن متعهد می شویم که در تاریخ 30/8/93 یک دستگاه تبلت برای فرندمان محسن بخریم .محسن نیز متقابلا متعهد می شود :

1-روزانه حداکثر بیشتر از یک ساعت از تبلت استفاده نکند ودر ایام امتحانات پایان ترم این زمان به روزانه نیم ساعت کاهش یابد .

2- نوع وچگونگی استفاده از تبلت باید با اطلاع وتائید والدین باشد .

3- در صورت عدم رعایت هریک از موارد فوق والدین مجازند تبلت را از محسن گرفته ویک هفته توقیف نمایند.

امضاء والدین .......................امضاء محسن ..........................تاریخ ...........................

مثال 2 :امین 9 ساله کلاس سوره ابتدایی است .او در انجام تکالیف درسی اش جدیت کافی به خرج نمی دهد .بعضی روزها انجام تکالیفش تا ساعت 11شب به تعویق می افتد . امین علاقه زیادی به تماشای تلویزیون وبازی با کامپیوتر دارد وبیشتر وقتش را صرف این کارها می کند .برای حل مشکل مشاور پیشنهاد قرار داد رفتاری می نماید .این قرار داد در زیر آمده است .

قرارداد مطالعه وانجام تکالیف درسی امین

امین متعهد می شود : 1- حداکثر تا ساعت 8 شب همه تکالیف درسی خود را انجام دهد .

2-روز بعد تکالیف درسی اش را به رویت آموزگارش برساند وبا توصیف خوب تائید شود .

پدر ومادر نیز متعهد می شوند در صورتی که هر یک از موارد فوق انجام شود امین یک کارت هزار آفرین دریافت نماید وزمانی که تعداد کارت ها به 10عدد رسید آنم را با یکی از سه مورد زیر تعویض نماید :

1-ده هزار تومان پول 2- رفتن به پارک شادی در پایان هفته 3- خرید یک اسباب بازی به قیمت ده هزار تومان در صورت عدم اجرای موارد فوق امین در روز بعد به مدت یک روز حق استفاده از کامپیوتر را ندارد .

امضاء والدین ..............................امضاء........................تاریخ ......................................

تکنیک شماره 9

منع کوتاه :

شیوه ای است که بر اساس آن قسمتی از بدن کودک را که در رفتار مشکل آفرین نقش دارد برای مدت کوتاهی بی حرکت نگه داشته می شود .

مثال 1: مهرداد 5 ساله اخیرا هنگام بازی با خواهر 5/2ساله اش به او لگد می زند با مشورت روانشناس ،مادر مهرداد تصمیم می گیرد برای حل مشکل از روش منع کوتاه همراه با تقویت افتراقی رفتار مغایر استفاده کند .بدین صورت که هرگاه درهنگام بازی ،مهرداد از رفتار لگد زدن استفاده نکند مورد تشویق وتوجه مادرش قرار می گیرد اما هر گاه از این رفتار پرخاشگرانه استفاده کند بلافاصله مادرش در پشت سر او قرار می گیرد وپاهای مهرداد را جمع می کند وبه مدت 2 دقیقه محکم می گیرد ودراین زمان هیچ گونه ارتباط کلامی با پسرش بر قرار نمی کند .مادر مهرداد پس از چند بار استفاده از این روش از موفقیت آمیز بودن آن اظهار رضایت می کند .

مثال 2:آرزو 3 ساله عادت کرده هر چیزی را که دم دستش قرار گیرد بشدت پرت می کند .این کار تاکنون باعث شکستن چند اسباب بازی ولیوان شده است .مادر آرزو برای رفع مشکل ازتکنیک منع کوتاه به همراه محروم سازی استفاده می کند .بدین صورت که بلافاصله پس از پرت کردن شئیی درپشت سر آرزو قرارمی  گیرد ودستهای آرزو رابه مدت 1 دقیقه محکم می گیرد وچنانچه شئیی پرت شده اسباب بازی باشد آرزو به مدت 2 روز اجازه استفاده از آن اسباب بازی نیز ندارد . استفاده همزمان از این دو روش نقش مهمی در حل مشکل آرزو داشته است .

مثال 3: فرید 9 ساله چند روزی است که موقع عصبانیت درب اتاق را به شدت به هم می کوبد .روانشناس برای رفع مشکل چند توصیه می کند ازجمله استفاده از روش منع کوتاه .بدین صورت که هر گاه فرید درب اتاق را محکم ببندد بلافاصله پدرش دستهای او را از پشت به مدت 5 دقیه محکم می گیرد ودر این مدت هیچ گونه صحبتی با فرید نمی کند . انجام این کار تا حدود زیادی مشکل را بر طرف کرد .

تکنیک شماره 10

معکوس کردن عادت

 ازاین تکنیک برای کاهش فراوانی رفتار های عادتی نامطلوب استفاده می شود . رفتارهای عادتی نامطلوب رفتار های تکرار شونده ای هستند که بصورت نا آگاهانه انجام می شوند . ازجمله اینها عادتهای عصبی (مانند ناخن جویدن ،مکیدن شست ،پیچاندن یا کشیدن مو های خود ، شکستن مفصل انگشتان وجویدن لب ها) وتیک های عضلانی (مانند بالا انداختن مکرر ابرو ،پلک زدن شدید ،بالا انداختن شانه ، پیچاندن بالا تنه ، صاف کردن مکرر گلو ،سرفه کردن بدون دلیل ) می باشد . در این شیوه به کودک توصیه می شود زمانی که عادت رخ می دهد یا زمانی که نزدیک است عادت رخ بدهد ، رفتاری مغایر با رفتار عادتی انجام دهد . به والدین نیز توصیه می شود کودک را جهت استفاده از رفتار مغایر با رفتار عادتی مورد تشویق قرار دهند  ودر صورت لزوم از شیوه هدایت جسمانی استفاده کنند.

مثال 1:مهناز12ساله به علت اختلال کشیدن موی خود به اتفاق مادرش نزد روانشناس رفت .مهناز عادت داشت هنگام درس خواندن موهای خود را بکشد .روانشناس برای حل این مشکل روش معکوس کردن عادت را آموزش داد بدین صورت که ابتدا تا انتهای زمان درس خواندن دریک دست یک خودکار ودر دست دیگر مدادی نگه دارد حتی اگر نیازی به یادداشت برداشتن نداشته باشد .مهناز به مدت 20جلسه از این روش استفاده کرد وهر بار مورد تشویق مادرش قرار می گرفت .پس از 20جلسه عادت نامطلوب کشیدن موبه کلی از بین رفت .

مثال 2:کامران 10ساله یکی دو هفته است که هر از گاهی شانه های خود را به طور مکرر بالا می اندازد . دریک جلسه مشاور وروانشناس به کامران پیشنهاد کرد زمانی که متوجه شد در حال انجام این کار است ویا تمایل به انجام آن دارد به مدت 3 دقیقه شانه های خود را کاملا ثابت نگه دارد (به عنوان یک رفتار مغایر ) . کامران حدود 30بار این تمرین را انجام داد وعادت نامطلوبش فرو کش کرد .

مثال 3: آرزو 8ساله در یک ماه گذشته مرتب لبهایش را می جود . مادر آرزو برای حل مشکل از تکنیک معکوس کردن عادت استفاده می کند . مادر به آرزو توصیه می کند که هر گاه متوجه شد در حال انجام این کار است بلا فاصله جویدن را متوقف کند وبه مدت 3دقیقه لب ها را روی هم گذاشته وبی حرکت نگه دارد . با هر بار انجام این کار یک ستاره از مادر دریافت می کند . بزودی مشکل آرزو برطرف شد .

تکنیک شماره 11:

حساسیت زدایی تدریجی

از این تکنیک عمدتا برای رفع مشکل ترس در کودکان استفاده می شود .برای اینکه به کودکی کمک کنیم تا بر ترس خود از یک شیی یا موقعیتی خاص غلبه کند ، آن شئی یا موقعیت را از ساده به دشوار به درجات یا مراحلی تقسیم نموده وکودک را به تدریج با آن موقعیت یا شئی روبرو می کنیم واین کار را با تجربه ای خوشاینمد مانند بازی ، در کنار کودک بودن یا دادن پاداش به او همراه می کنیم .

مثال 1: پریسا دوساله به شدت از حمام کردن ودوش گرفتن می ترسید . ماجرا از زمانی شروع شد که مادرش او را مثل یک کودک بزرگتر به طور ناگهانی زیر آب گرفته ، در نتیجه او به شدت ترسیده بود . از آن موقع به بعد او از رفتن به حمام خوداری می کرد ومادرش همیشه او را با یک ظرف آب وتوسط حوله می شست . یک برنامه ساده برای کاهش ترس او اجرا شد ( حساسیت زدایی تدریجی ).به مادر پریسا توصیه شد تا هر روز کودکش را تشویق کند تا چند دقیقه ای با لباس کامل در حمام وتوسط یک تشت آب عروسکهایش را بشوید . اگر چه پریسا در ابتدا از بودن در داخل حمام می ترسید ،اما وقتی فهمید که از دوش گرفتن خبری نیست ترسش از ورود به حمام فرو ریخت . مادر بعد از یک هفته را بدون لباس در حمام قرار داد واو را تشویق کرد که همانند قبل عروسکهایش را بشوید ؛ودر همان حال خودش هر از گاهی چند مشت آب بر روی بدن پریسا می ریخت . پس از گذشت چند روز زمانی که پریسا کاملا احساس راحتی وآرامش کرد واز کار لذت می برد ، مادر پریسا دوش حمام را کمی باز کرد واز دخترش خواست در زیر دوش عروسکهایش را حمام کند . طبیعی بود که با انجام این کار بدن پریسا نیز خیس می شد . این مرحله نیز چند روز تکرار شد . سرانجام در طی سه هفته پریسا عادت کرد به راحتی به زیر دوش حمام رفته واجازه دهد مادرش او را بشوید .

 

منابع :

تغییر رفتار ورفتار درمانی             دکتر علی اکبر سیف

اصلاح رفتار کودکان       یوداگلاس     ترجمه سیاوش جمالفر

تغییر دادن رفتار های کودکان ونوجوانان    کرومبولتز      ترجمه دکتر یوسف کریمی

اصلاح رفتار کودکان     ریچارد جی .موریس    ترجمه ناهید کسائیان

شیوه های تغییر رفتار     ریموند میلین برگر     ترجمه دکتر علی فتحی

رفتار درمانی بالینی   ماروین آر . گلد فرید    ترجمه فرهاد ماهر